Cù lao Mây nằm giữa sông Hậu, với diện tích khoảng 4.000 ha, thuộc tỉnh Vĩnh Long. Sông Hậu đã mang phù sa và dòng nước ngọt tưới mát vườn cây ăn trái cù lao Mây. Cây trái 4 mùa trĩu quả và những đặc sản sông Hậu, cùng làng nghề truyền thống bánh tráng hơn 100 năm… là điểm đến miệt vườn sông nước hấp dẫn của tỉnh Vĩnh Long được nhiều du khách tìm đến tham quan, khám phá.
Về cù lao Mây bồng bềnh sóng nước sông Hậu hỏi tên cù lao Mây có từ bao giờ, vì sao gọi là cù lao Mây? Chẳng ai, kể cả những người lớn tuổi đã ngoài 60 cũng không trả lời chính xác mà chỉ cho rằng ngày xưa cù lao này là vùng đất hoang hóa, cỏ mây ngự trị nên khi khai khẩn lập ấp gọi là cù lao Mây; truyền thuyết khác kể lại là những năm giữa thế kỷ XIIX, lúc Nguyễn Ánh lánh nạn Tây Sơn, khi bôn tẩu ông có gặp một cù lao giữa dòng sông Hậu, ông đã cho thuyền ghé lại và nhận ra đây là nơi trú ẩn an toàn, quân Tây Sơn khó phát hiện được nên đặt tên cho cù lao này là Vân Châu, vì nhìn từ xa như một án mây. Vân có nghĩa là mây, còn Châu là cù lao, gọi chung lại là cù lao Mây. Đầu thời Pháp thuộc cù lao Mây thuộc quận Cái Răng, tỉnh Cần Thơ, gồm có 3 làng (Phú Mỹ, Hậu Thạnh, Long Hưng), mỗi làng đều có một ngôi đình. Ba ngôi đình đều được vua Tự Đức sắc phong Thành hoàng Bổn cảnh năm 1852. Đầu thế kỷ XX, Pháp cho đào kênh để thuận tiện cho việc đi lại giữa các tỉnh miền Tây và Sài Gòn, đã cắt ngang cù lao Mây, chia thành 2 ấp An Thạnh và Long Hưng thành 2 phần. Sau năm 1930, Pháp chia lại địa bàn cù lao Mây thành 2 làng (Phú Mỹ Long và Hậu Thạnh Hưng)… Sau Cách mạng tháng Tám cù lao Mây có tên gọi là cồn Lục Sĩ Thành-lấy tên một chiến sĩ vệ quốc đoàn hy sinh đầu tiên ở xã. Chuyện xưa là vậy còn hôm nay cù lao Mây có diện tích khoảng 4.000 ha, bao gồm 2 xã (Lục Sĩ Thành, Phú Thành, thuộc huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long cũ), là nơi nổi tiếng du lịch miệt vườn sông nước miền Tây.
Mấy năm gần đây các nghệ nhân làng nghề truyền thống bánh tráng, nhà vườn đã đầu tư phát triển làng nghề, vườn cây ăn trái… thành sản phẩm du lịch phục vụ du khách trong và ngoài nước. Hiện nay, cù lao Mây được xem là điểm đến du lịch mới nổi của Vĩnh Long, thu hút nhiều du khách gần xa.
Từ bến tàu Trà Ôn, du khách du thuyền bồng bềnh sóng nước ngược dòng sông Hậu đến làng nghề bánh tráng trăm năm cù lao Mây. Nhất là vào dịp Tết, làng bánh tráng cù lao Mây nhộn nhịp người pha bột, người tráng, phơi bánh…Đây là đặc sản nổi tiếng của cù lao Mây. Bánh tráng cù lao Mây có nhiều loại như: bánh tráng nem, bánh tráng nhúng và bánh tráng nướng, bánh tráng sữa, bánh tráng thanh long, bánh tráng ớt… Bánh tráng nướng cù lao Mây, ăn béo giòn, thơm ngon, còn bánh tráng nem vừa ăn không mặn và dẻo dùng để cuốn tôm, cá, thịt… ăn không thể chê được. Sẵn có nguồn cá tôm sông Hậu nhất là tôm lóng hấp, cùng với thịt ba chỉ luộc hay cá tai tượng chiên xù với nhiều loại rau thơm “hương đồng cỏ nội” sẵn có trong vườn gói bánh tráng nem chấm nước mắm chua hay nước nắm me thì ăn quên no.
Để làm được sản vật nổi tiếng thơm ngon, nghệ nhân làm bánh tráng cù lao Mây đã khéo léo chọn gạo, xay bột đến khâu tẻ nước và nêm nếm gia vị vừa đủ để bánh dẻo, vừa ăn. Bây giờ, bánh tráng cù lao Mây nổi tiếng được người tiêu dùng rất ưa chuộng và có mặt nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Hàng năm, cù lao Mây cung hơn nửa triệu bánh tráng các loại cho mọi miền đất nước.
Một nghệ nhân hơn nửa thế kỷ gắn gắn bó với nghề truyền thống bánh tráng cù lao Mây, bộc bạch: “Nghề tráng bánh cù lao Mây này đã có hơn 100 năm rồi. Ngày trước nơi đây có nhiều lò bánh tráng nhưng bây giờ chỉ còn được hơn 40 lò tráng bánh. Khi tôi 22 tuổi lấy chồng về đây, được mẹ chồng, chị chồng truyền nghề làm đến bây giờ. Nghề tráng bánh hồi đó cực lắm, phải xay bột, nạo dừa vắt nước cốt, pha bột, dậy sớm để tráng bánh. Bây giờ, nghề tráng bánh có phẩn khỏe hơn là thuê mướn xay bột, có máy nạo vắt nước cốt dừa nhưng cũng vất vả dậy sớm và bên lò tráng bánh than rực lửa nóng lắm. Nghề bánh tráng chỉ được mùa Tết nhưng năm nào nắng tốt thì còn đỡ khổ chứ gặp phải mưa hoài bánh nằm vỉ thì khó làm ăn…”
Từ lâu nay, cù lao Mây không chỉ có bánh tráng nổi tiếng mà còn tự hào là điểm đến hấp dẫn miệt vườn sông nước miền Tây. Bởi nơi đây, đất phù sa màu mỡ và nước ngọt sông Hậu đã tưới cho vườn cây ăn trái tốt tươi, bốn mùa trĩu quả. Các hãng lữ hành thông tin cho biết đến tham quan thưởng thức trái cây, du khách đến đây vào mùa hè. Đó là mùa trái cây chính vụ, chôm chôm chín đỏ cây trông rất đẹp mắt, rồi măng cụt, sầu riêng…rất thơm ngon, tha hồ “check- in” và chụp ảnh tự sướng. Nhiều hãng lữ hành đã chọn miệt vườn cù lao Mây để tổ chức tour miệt vườn sông nước cho du khách. Hiện nay, tại nhà lồng chợ Cổ Cần Thơ có biển quảng cáo du lịch cù lao Mây “ Cù lao Mây-May Island” nơi khám phá du lịch cộng đồng, rừng bần giữa dòng sông Hậu, vườn trái cây cù lao Mây, ẩm thực cù lao Mây, dạo mát trên sông Hậu, trò chơi dân gian Nam bộ…
Du khách sẽ thỏa thích tham quan vườn cây ăn trái của làng quê thanh bình. Đó là vườn chôm chôm, măng cụt, sầu riêng, vú sữa, mít, bưởi 5 roi, ổi… trĩu quả đong đưa. Hấp dẫn hơn thưởng thức những đặc sản miệt vườn sông nước, như: gà hấp rượu, gà chiên nước mắm, gà nấu cháo, gà nướng, cá lóc nướng rơm (cá lóc nướng trui), cá lóc chiên xù, lẩu chua cá lóc, cá lóc kho tiêu, cháo cá lóc, lươn xào xả ớt, lươn ươm lá cách, lẩu lươn, trải nghiệm câu cá lòng tong, cá rô đồng, ăn bánh xèo, lẩu mắm…
Sông Hậu ngày đêm vẫn chảy mang phù sa bồi đắp và dòng nước ngọt tưới mát cho những vườn cây ăn trái, người dân xứ sở miệt vườn sông nước cù lao Mây ngày đêm chăm chút vườn cây ăn trái để quanh năm có trái ngon phục vụ du khách và cùng với sự khéo léo đã chế biến những đặc sản sông Hậu thành những món ngon đã làm say mê du khách, cùng với tình đất, tình người sẽ giúp cho hành trình khám phá xứ sở cù lao Mây kỳ thú và hấp dẫn hơn.
Nghề truyền thống bánh tráng cù lao Mây hơn 100 năm
Vườn cây ăn trái cù lao Mây.